Zaburzenia stawu biodrowego u niemowląt i dzieci – dysplazja, zwichnięcie biodra, choroba Perthesa
W Paley European Institute kompleksowo diagnozujemy i leczymy wszystkie rodzaje zaburzeń stawu biodrowego u dzieci. Zaczynamy od dokładnych badań obrazowych i dobranego leczenia zachowawczego, a gdy trzeba, stosujemy zaawansowane techniki operacyjne dr. Drora Paleya. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie są kluczowe dla prawidłowego rozwoju biodra i sprawności dziecka w dorosłym życiu.
Czym są zaburzenia stawu biodrowego u dzieci?
Zaburzenia stawu biodrowego u dzieci to grupa schorzeń, w których staw biodrowy rozwija się lub funkcjonuje nieprawidłowo, co może prowadzić do jego niestabilności, zwichnięcia albo deformacji. Staw biodrowy tworzą głowa kości udowej i panewka miednicy. U niemowlęcia obie struktury są jeszcze w dużej części chrzęstne i kształtują się przez pierwsze miesiące i lata życia. Dlatego zaburzenie wykryte wcześnie da się zwykle wyleczyć w prosty, nieinwazyjny sposób.
Zaburzenia stawu biodrowego u niemowląt i dzieci
Objawy
U niemowląt zaburzenia bioder często nie dają wyraźnych objawów. Rodziców powinny zaniepokoić:
- ograniczone lub niesymetryczne rozchylanie nóżek
- asymetria fałdów skórnych na udach i pośladkach
- pozornie krótsza jedna nóżka
- u starszych dzieci: utykanie, ból biodra, pachwiny lub kolana
-szybkie męczenie się podczas chodzenia
Przyczyny
Przyczyny zależą od rodzaju schorzenia. Dysplazja i zwichnięcie biodra wiążą się najczęściej z nieprawidłowym ułożeniem płodu w macicy. Choroba Perthesa wynika z zaburzenia ukrwienia głowy kości udowej. Część zaburzeń towarzyszy wadom wrodzonym i chorobom neurologicznym.
Diagnostyka
Podstawą diagnostyki jest badanie ortopedyczne. U niemowląt wykonuje się USG bioder metodą Grafa, które w Polsce jest elementem badań przesiewowych noworodków. U starszych dzieci stosuje się RTG, a w złożonych przypadkach rezonans magnetyczny (MRI).
Światowy standard leczenia bioder u dzieci w Paley European Institute
Paley European Institute leczy zaburzenia stawu biodrowego u dzieci metodami dr. Drora Paleya, jednego z najbardziej doświadczonych na świecie specjalistów w dziedzinie ortopedii dziecięcej, rekonstrukcji i wydłużania kończyn.
Instytut jest europejskim ośrodkiem Paley Orthopedic & Spine Institute z West Palm Beach na Florydzie, który ma jedno z największych w USA doświadczeń w chirurgicznym leczeniu dysplazji i zwichnięcia biodra.
Zespół specjalistów ortopedii dziecięcej
Pacjentami opiekują się specjaliści ortopedii dziecięcej we współpracy z fizjoterapeutami i radiologami. Zespół towarzyszy dziecku od pierwszego USG, przez leczenie, aż do zakończenia rozwoju stawu biodrowego.
Jednoczasowa obustronna rekonstrukcja bioder
Przy obustronnej dysplazji lub zwichnięciu w Paley European Institute możliwa jest jednoczasowa rekonstrukcja obu bioder podczas jednej operacji. Dziecko przechodzi jedno znieczulenie, jedno unieruchomienie i jeden okres rehabilitacji zamiast dwóch.
Kiedy zgłosić się do ortopedy dziecięcego z podejrzeniem dysplazji bioder?
Z dzieckiem należy zgłosić się do ortopedy dziecięcego jak najwcześniej, najlepiej w pierwszych tygodniach życia, a w każdym wieku od razu po zauważeniu niepokojących objawów. Im wcześniej rozpoczęte leczenie, tym jest prostsze i skuteczniejsze.
Konsultacja jest szczególnie wskazana, gdy:
USG bioder wykazało nieprawidłowości
dziecko urodziło się w ułożeniu pośladkowym
w rodzinie występowała dysplazja stawu biodrowego
nóżki dziecka nie rozchylają się symetrycznie lub fałdy na udach są nierówne
dziecko utyka, chodzi kaczkowato lub skarży się na ból biodra albo kolana
u dziecka w wieku 4–8 lat pojawiło się utykanie bez wyraźnej przyczyny
wcześniejsze leczenie zachowawcze nie przyniosło efektu
Jak leczymy dysplazję i inne zaburzenia stawu biodrowego u dzieci?
Leczenie dobieramy indywidualnie do rodzaju zaburzenia, stopnia zaawansowania i wieku dziecka. Obejmuje diagnostykę, leczenie zachowawcze, a w razie potrzeby leczenie operacyjne, rehabilitację i systematyczną kontrolę rozwoju stawów biodrowych.
Diagnostyka
badanie ortopedyczne
diagnostyka obrazowa: USG, RTG, MRI
ocena wyników badań przesiewowych noworodków
Leczenie zachowawcze
szelki Pavlika, utrzymujące nóżki w zgięciu i odwiedzeniu; stosowane w pierwszych miesiącach życia, zwykle przez kilka tygodni do kilku miesięcy pod kontrolą USG
ortezy odwodzące
szerokie pieluchowanie przy łagodnych postaciach
u starszych niemowląt: zamknięta repozycja w znieczuleniu i gips biodrowy, zwykle na ok. 6 tygodni
fizjoterapia
Leczenie operacyjne
otwartą repozycję, czyli umieszczenie głowy kości udowej w panewce
osteotomię miednicy, która poprawia pokrycie głowy kości
udowej przez panewkę
osteotomię kości udowej, gdy jest potrzebna do prawidłowego ustawienia stawu
niewielkie skrócenie kości udowej przy ciężkim zwichnięciu; różnica długości wyrównuje się samoistnie w trakcie wzrostu
odtworzenie więzadła obłego, które stabilizuje głowę kości udowej w stawie
jednoczasową obustronną rekonstrukcję bioder
Opieka po operacji
gips biodrowy zakładany jeszcze na sali operacyjnej
hospitalizacja zwykle przez 3–4 dni
kontrola rany po ok. tygodniu i, jeśli to możliwe, zamiana gipsu na zdejmowaną ortezę
zdjęcie RTG po ok. 6 tygodniach, które ocenia wynik leczenia
Rehabilitacja i systematyczna kontrola
fizjoterapia wzmacniająca mięśnie biodra i nogi oraz przywracająca zakres ruchu
regularne kontrole rozwoju stawów biodrowych aż do zakończenia wzrostu
Z czym mierzą się dzieci z zaburzeniami stawu biodrowego i ich rodzice?
Największym wyzwaniem jest to, że dysplazja u niemowlęcia często nie daje objawów, a nieleczona prowadzi do trwałych zmian w stawie.
Późne rozpoznanie. Gdy dysplazja zostanie wykryta dopiero po rozpoczęciu chodzenia, leczenie zachowawcze często już nie wystarcza.
Utykanie i ból. Nieprawidłowo osadzone biodro powoduje utykanie, szybkie męczenie się i ból.
Różnica długości kończyn. Zwichnięte biodro sprawia, że noga jest funkcjonalnie krótsza.
Wczesna choroba zwyrodnieniowa. Nieleczona lub niedoleczona dysplazja może prowadzić do zwyrodnienia stawu już u młodych dorosłych i konieczności endoprotezoplastyki.
Długie leczenie. Szelki, gips i rehabilitacja wymagają cierpliwości i zaangażowania całej rodziny.
Dzięki wczesnej diagnostyce i dobrze zaplanowanemu leczeniu większość dzieci rozwija się prawidłowo i może bez ograniczeń chodzić, biegać i uprawiać sport.
Dysplazja stawu biodrowego
Dysplazja stawu biodrowego to nieprawidłowy rozwój panewki stawu biodrowego, który może prowadzić do niestabilności lub zwichnięcia biodra. Panewka jest płytka i nie obejmuje prawidłowo głowy kości udowej, przez co staw jest luźny i nie rozwija się tak, jak powinien.
Dysplazja występuje u ok. 1–2% noworodków, częściej u dziewczynek, a w ok. 20% przypadków dotyczy obu bioder. Wykryta w pierwszych tygodniach życia daje się zwykle wyleczyć nieinwazyjnie, np. szelkami Pavlika.
Wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego
Wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego to stan, w którym głowa kości udowej od urodzenia nie jest prawidłowo osadzona w panewce stawowej. Dziś uznaje się je za najcięższą postać rozwojowej dysplazji stawu biodrowego (DDH) i dotyczy ok. 1 na 1000 urodzeń.
Zwichnięte biodro powoduje ograniczenie ruchu i skrócenie nóżki, a u dziecka, które zaczyna chodzić, utykanie. Leczenie zależy od wieku: u niemowląt stosuje się szelki lub gips, a u starszych dzieci zwykle operację.
Choroba Legga-Calvégo-Perthesa
Choroba Legga-Calvégo-Perthesa to czasowe zaburzenie ukrwienia głowy kości udowej, które prowadzi do jej martwicy i deformacji. Najczęściej występuje u dzieci w wieku 4–8 lat, kilkakrotnie częściej u chłopców.
Pierwszym objawem jest zwykle utykanie i ból biodra lub kolana. Kość z czasem się odbudowuje, a celem leczenia jest to, by głowa kości udowej zachowała przy tym kulisty kształt i prawidłowo pasowała do panewki.
Nasi specjaliści Poznaj zespół Paley European Institute już dziś
Family-Centered Care: leczenie, w którym rodzina jest częścią zespołu
Family-Centered Care (FCC, opieka skoncentrowana na rodzinie) to model leczenia stosowany w Paley European Institute. Rodzina dziecka z wrodzoną wadą kończyny nie jest w nim obserwatorem, lecz pełnoprawnym członkiem zespołu terapeutycznego. Leczenie wad wrodzonych trwa często miesiącami lub latami i obejmuje kilka operacji, wydłużanie kończyn oraz wielomiesięczną rehabilitację. Dlatego rodzice, którzy rozumieją plan leczenia i czują się wysłuchani, realnie wpływają na jego wyniki.
Jak wygląda Family-Centered Care w praktyce?
Rodzic nie czeka na korytarzu – podczas operacji dziecka Koordynator Obsługi Szpitalnej i asystent lekarza na bieżąco informują rodziców o przebiegu zabiegu przez WhatsApp. W tym czasie psycholog jest obok rodzica, żeby towarzyszyć mu w najtrudniejszej godzinie.
Jeden plan leczenia zamiast wielu wizyt – podczas konsultacji specjaliści różnych dziedzin spotykają się z dzieckiem w jednym miejscu i tworzą spójny plan leczenia. Rozmowa zaczyna się nie od pytania „co boli?”, lecz od tego, co dziecko lubi robić i jak wygląda codzienne życie rodziny.
Ten sam fizjoterapeuta przed operacją, w jej trakcie i po niej – terapeuta obecny na sali operacyjnej prowadzi rehabilitację od pierwszego dnia rekonwalescencji. Dziecko ćwiczy z kimś, kogo już zna, co zmniejsza lęk i ułatwia powrót do sprawności. Ma to szczególne znaczenie podczas wydłużania kończyn, gdy systematyczna fizjoterapia decyduje o utrzymaniu ruchomości stawów.
Kompleksowa opieka w jednym miejscu – RTG, badania krwi, ortotyk, psycholog, dietetyk, logopeda oraz zaświadczenia do szkół i urzędów są dostępne bez zbędnych skierowań i szukania kolejnych placówek. Operacje odbywają się w partnerskim szpitalu Medicover, gdzie zespół Paley European Institute opiekuje się pacjentem od przyjęcia aż po wypis.
Wsparcie dla rodzin z innych miast i krajów – rodziny przyjeżdżające na leczenie otrzymują pomoc w organizacji transportu, zakwaterowania i całej logistyki pobytu.
Rada Rodziców – rodzice, którzy sami przeszli przez leczenie w Paley European Institute, regularnie testują i oceniają nowe rozwiązania, współtworząc model opieki.
Dlaczego zaangażowanie rodziny poprawia wyniki leczenia?
Rodzice, którzy rozumieją plan leczenia, lepiej realizują zalecenia rehabilitacyjne w domu i szybciej rozpoznają sygnały wymagające kontaktu z lekarzem. Dzięki przygotowaniu rodziny do opieki domowej dzieci operowane w Paley European Institute przebywają w szpitalu średnio tylko 2 dni. Krótsza hospitalizacja i mniej stresu przekładają się na spokojniejszą rekonwalescencję i lepszą jakość życia całej rodziny.
Powiązane artykuły
Przeczytaj wpisy na blogu dotyczące tego zagadnienia
Staw biodrowy – diagnostyka i terapia
USG Bioder u małych dzieci
Zapraszany na USG bioderek niemowląt
Zwyrodnienie stawu biodrowego – objawy, postępowanie i leczenie
Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego
Najczęściej zadawane przez Was pytania
Czyli Co jako rodzic powinieneś wiedzieć przed podjęciem decyzji.
To nieprawidłowy rozwój panewki stawu biodrowego, który może prowadzić do niestabilności, podwichnięcia lub zwichnięcia biodra. Dotyczy ok. 1–2% noworodków, częściej dziewczynek.
Niepokojące są ograniczone rozchylanie nóżek, asymetria fałdów na udach i pozornie krótsza nóżka. Rozpoznanie potwierdza badanie ortopedyczne i USG bioder.
Pierwsze USG wykonuje się w ramach badań przesiewowych w pierwszych tygodniach życia. O terminie kolejnych badań decyduje ortopeda.
Zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. Czas leczenia ustala lekarz na podstawie kolejnych badań USG.
Łagodne zmiany u noworodka mogą ustąpić samoistnie, ale wymagają kontroli USG. Utrwalonej dysplazji nie należy zostawiać bez leczenia, bo może prowadzić do zwichnięcia i zwyrodnienia stawu.
Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektu lub dysplazja zostanie rozpoznana późno. Operację wykonuje się najczęściej około 2. roku życia.
Głowę kości udowej umieszcza się w panewce (otwarta repozycja), a osteotomia miednicy i czasem kości udowej poprawia pokrycie i ustawienie stawu. Po operacji dziecko nosi gips lub ortezę, a następnie przechodzi rehabilitację.
Zobacz naszych pacjentów
